वळण

25/03/2015

त्या दिवशी सकाळी थोडं उशीरानंच कंपनीमधे जायला निघालो होतो• कमालीच्या निराश मनस्थितीत•••••आनंदनगरला सिग्नलला गाडी थांबली• स्टिअरिंग वर हात ठेवून हताशपणे बसलो होतो•रस्त्याच्या बाजूला डोंबार्याचा खेळ चालू होता• त्याची ती चिमुरडी पोर दोरीवरून चालण्याची कसरत करत होती•माझ्या मेंदुनं त्याची नोंद घेतली• मोरपिसांचा टोप आणि झिरमिरित अंगरखा घातलेल्या वासुदेवानं रस्ता ओलांडताना माझं लक्ष विचलित केलं• हिरवा दिवा लागला, वाहनांचा प्रवाह सुरू झाला• माझ्या मनात विचारांचा लोळ उठला• डोंबार्याच्या दोरीवरच्या कसरतीमधे आणि माझ्या तत्कालिन कामात मला नकळत साम्य दिसू लागलं• वस्तू विपणन करत ग्राहकांचे उंबरे झिजवणं आणि वासुदेवासारखं भक्तिचे गोडवे गात दारेदार फिरणं यातला भेद मला पुसट भासू लागला• विचारांच्या गर्तेत मी यंत्रवत गाड़ी चालवत होतो• माझ्या मेंदूनं रस्त्यावर घडणार्या घटनांची नोंद ठेवणं सोडून दिलं•

कंपनीत पोचताच न संपलेली कामं, त्यासाठी ग्राहकांकडून होणारा पाठपुरावा, देणेकर्यांचा तगादा, सहकार्यांच्या अपेक्षा•••••••••सगळं पुन्हा सुरू होणार• दिवस याच उठाठेवीत जाणार पुन्हा संध्याकाळ होणार मग रात्र••••••दुसरा तस्साच दिवस उगवण्यासाठी•••••

पुढच्या सिग्नलला गाडी थांबली• या रस्त्यावरचे सिग्नल सगळे असेच, प्रत्येक वेळेस लाल दिवा ठरलेलाच! विझू पाहणार्या डोळ्यांनी मी आरशात पाहिलं. आरशात दिसणारा निस्तेज चेहर्याशी माझी नव्याने ओळख होत होती • का? का? का? अचानक आज पर्यंत कधीच न केलेली एक कृती केली• मनगटावरचं घड्याळ काढून मागच्या सीटवर फेकून दिलं• " कृपया आजचा दिवसभर मला फोन करू नका, तब्येत बरी नाहिये" असा निरोप कंपनीत पाठवला आणि फोन बंद करून टाकला• सिग्नल सुटला आणि गाड़ीनं वळण घेऊन सातारा रस्ता पकडला•

तासाभरातंच भोर ओलांडून वरंध घाटाकडे गाडी धावू लागली• काल झालेल्या अवकाळी पावसामुळे जागोजाग पाणी साठलेलं होतं• हिरडस मावळातला नदीच्या काठाकाठानं जाणारा तो माझा आवडीचा रस्ता• आज बर्याच दिवसांनी इकडे आलो• पूर्वीच्या ओळखीच्या खुणा बदलल्या, पण या परिसरानं घातलेली मोहिनी काहि कमी झाली नाही• अरूंद रस्ता आणि अवघड घाट यामुळे या रस्त्यावर वाहनांची वर्दळ जरा कमीच असते• आणि त्यामुळेच या रस्त्यावरून सफर करायला वेगळीच मजा येते• निरा देवघर प्रकल्पामुळे रस्ता बदललाय तसंच या खोर्याचं सौंदर्यहि• आज मात्र माझं तिकडं लक्ष नव्हतं• कुठे तरी जाऊन शांतपणे बसावं आणि डोकं फुटेपर्यंत विचार करावा, यासाठी मी स्वाभाविकपणे हा परिसर निवडला होता• धरणाच्या भिंतीच्या अलिकडे एका ठिकाणी प्रवाह थोडा संथ होते, एक छोटासा डोह असावा तसा• त्याच्याजवळ रस्त्याच्या कडेला मी गाडी उभी केली• पावसामुळे भिजलेल्या पालापाचोळा तुडवत मी नदीच्या काठावरून चालत निघालो• ' दादा, पाण्याजवळ खूप गाळ साचलाय, पाय फसंल...' गुरं घेऊन जाणार्या एका गावकर्यानं सल्ला दिला, मी त्याच्याकडे बघून उगाचंच हसलो• डोक्यावरून सरपणाचं ओझं घेऊन जाणार्या दोन भगिनींनी माझ्याकडे विचित्र कटाक्ष टाकला• मला त्यात सहानुभूती आढळली नाही, तिर्हाईतानंही सहानुभूती दाखवावी असं काहि वेगळंच घडलं नव्हत माझ्याबाबतीत पण अपेक्षा होती•

नदी पात्रात उतरून मी एका ऐसपैस दगडावर निवांत बसलो, अगदी महाविद्यालयीन जिवनापासूनच्या घटना आठवत• अनपेक्षित आलेल्या अवघड प्रश्नपत्रिका आणि उडालेली गाळण, त्या त्या वेळेस ठरवलेले  पण हमखास न पाळलेले अभ्यास करण्याचे प्रण अन मग त्याचा काढलेला राग आठवला• व्यवसायात वेगानं प्रगती करण्यासाठी केलेल्या तडजोडी, त्यापायी झालेली कुतरओढ, प्रत्यक्ष किंवा काल्पनिक स्पर्धेत यशासाठी केलेली धडपड, एखाद्या अननुभवी फलंदाज ज्याप्रमाणे येणारा प्रत्येक चेंडू फटकावायचा प्रयत्न करते त्याप्रमाणे येणारी प्रत्येक संधी साध्य करण्यासाठी केलेली उठाठेव, त्यापायी योग्य सल्ला देणार्यांकडे केलेलं दुर्लक्ष• चुकलेले आडाखे आणि फसलेली समीकरणे, वाया गेलेले श्रम आणि तुटलेली माणसे, सगळ्याची जंत्रीच समोर तयार झाली• दोष कुणाला देऊ? परिस्थितिला, सहकार्यांना कि नशीबाला? तसं नशिबाला दोष देणं फारच सोप्प कारण ते मूर्त स्वरूपात समोर नसतंच मुळी! एकेका घटनेचं सावकाश विश्लेषण करत गेलो• काहि इसे संदर्भ सापडले कि जिथे आडाखेच चुकले, परिस्थिति अचानक बदलली आणि अपयश पदरी पडलं• पण बहुतांश वेळी असा परिस्थिति ला दोष देता येईल असं काही सापडेना• अपयश म्हणतात ते हेच का? असा प्रश्न मला पडू लागला• उद्योगाची अशी दयनीय अवस्था होण्याची कारणं मी शोधत होते, यावर काही उपाय नाही अशी ठाम धारणा होण्याआधीचा एक शेवटचा प्रयत्न करावा महणून• सहज तळहाताकडे पाहिलं• काम करताना झालेल्या जखमांचे व्रण मला दिसले, हातावरच्या उत्कर्ष दाखवणार्या रेषा मात्र फारच पुसटशा दिसू लागल्या• खरंच यावर उत्तर नाही? इतके दिवस रक्त आटवून काहिच मिळालं नाही? मग आता पुढे? अचानक वाटलं कि मी कारण परंपरेच्या उगमाजवळ बसलोय• लहानपणी ऐकलेली हरणार्या रेसच्या घोडा आणि प्रेमापोटी त्यावर पैसे लावणार्या मालकाची गोष्ट मला आठवली•

नदीच्या प्रवासात प्रवाहात कधी भोवरे तयार होतात• प्रवाहित वाहणारे कण त्यात सापडतात आणि खोल खेचले जातात• काय होत त्यांच? पण नदीचा सगळा प्रवाहंच भोवर्यात अडकलेला कधी पाहिला नाही• मी कोण? जीवनप्रवाहातला एक कण, एखादि धारा कि अख्खा प्रवाहंच? मी असं एखाद्या भोवर्यात अडकावं का?

किती वेळ बसलो होतो मला आठवत नाही पण जुनी दुखणी काढताना बराच वेळ झाला असणार• मधल्या काळात वारा सुटून आकाश झाकोळून गेल्ं होतं• रिपरिप पावसाला सुरुवात झाली• आईची आठवण आली,आत कुठेतरी खोलवर झालेली जखम पुन्हा वाहू लागली• " मला माझ्या चुकांसाठी माफ कर" अस म्हणायची संधी सुद्धा न देता ती अचानक निघून गेली• ज्या मातीचा हा देह तो त्या मातीत सहज विरघळून जावा अशी किमया हा पडणारा पाऊस दाखवू शकेल का?

या मातीत, या पाण्यात जी मूलद्रव्य आहेत तीच माझ्या शरीरात आहेत, फरक इतकाच कि एका विशिष्ट गुणसूत्रात गुंफल्यामुळे त्याचा हा देह बनलाय• या सूत्राचा निर्माता कोण?  हि तर परमेश्वराची इच्छा,   नक्कीच! परमेश्वराची? लख्खन वीज चमकली• ढगांना बाजूला सारत उन्हाची एक तिरिप समोर नदीत उतरली होती• सहज वर पाहिलं• काळ्या ढगांच्या पार्श्वभूमीवर अनेकरंगी इंद्रधनुष्य दिसत होतं• अनुभवांच्या रोजमेळातील खर्चाची डावी बाजू तर मांडून पूर्ण झाली होती• इंद्रधनुष्यातल्या एकेका रंगानं त्या उजव्या जमेच्या बाजूवर प्रकाश टाकायला सुरूवात केली• केलेल्या प्रयोगातून मिळालेलं ग्यान आणि त्या त्या विषयात मिळालेली अधिकारवाणी, सहकार्यांनी दिलेली साथ , शेजारी आणि आप्तांनी दिलेलं पाठबळ, ज्येष्ठांनी मारलेली कौतुकाची थाप, प्रयत्नपूर्वक आत्मसात केलेली कौशल्ये या सर्वांनी जमेची बाजू थोरली झाली• पौरूषेय स्फूर्तीची लहर माझ्या शरीरात संचारली• मी उठलो, गाडीजवळ गेलो• सहज नदीकडे लक्ष गेलं, नदीच्या प्रवाहानं घेतलेलं वळण मला स्पष्ट दिसलं!

मैत्र जीवाचे - सिंहगडाशी

15/02/2015

maO~ jaIvaacao isaMhgaDaSaI

gauDGyaavarIla Sas~ikyaa JaalyaamauLo ha^ispTlamaQao baoDvar pDUna haotao. phaTo gaar vaar\yaacaI JuaLuk AalyaamauLo jaaga AalaI.iKDkIvarcaa pDda fDfDt haota AaiNa dUrvar daona laala idvao lauklauktanaa idsat haoto.hLU hLu phaT JaalaI AaiNa ekoka gaaoYTIsa Aakar Aalaa.phaTocyaa laalaIcyaa paSva-BaUmaIvar isaMhgaDacaI spYT AakRtI Aakar Gao} laagalaI. to daona laala idvao iT.ivh. Ta^varcao haoto tr !

dr gau$vaarI phaTo 4.45 laa rajaarama pulaaSaI jamaayacaM ha Aamacaa naoma. KanaosaumaarI Jaalyaavar gaaDyaa isaMhgaDacyaa idSaonao QaavaU laagatat. idvasaBar QakaQakIcaI rhdarI vaahUna inaid`st Jaalaolyaa isaMhgaD rs%yaalaa AjaUna tSaI jaaga AalaolaI nasato. saayaklava$na isaMhgaD krNaar\yaaMnaa maagao Takt 5.20 / 5.25 laa AamhI gaDacyaa payaqyaaSaI AatkrvaaDIt paocatao.jaanaovaarI AKor va foba`uvaarIcyaa sau$vaatIsa AaiNa Amaavaasyaocyaa javaLcyaa itqaIlaa inarBa` AakaSaat AxarSa: laaKao taro idsatat. gaDacyaa AgadI maaqyaavar camakNaaro AnauraQaa va jyaoYza naxa~, Dao@yaavar tUL rasa, puvao-kDo Qanau raSaIcao taro yaaMkDo najar Takt AaiNa ivajaorI saaMBaaLt caZa[-laa sau$vaat haoto. qaMDI Asato qaaoiDSaI pNa caZa[-laa sau$vaat kolyaavar qaaoDyaa AMtravarca AMgaatlao ja^koT kaZavaosao vaaTto.

Ta^ca-cyaa ]jaoDat vaaTotlao dgaD ica~ivaica~ Aakar QaarNa krtat. Aasapasacyaa saagaacyaa JaaDaMcaI panagaL JaalaolaI, %yaava$na eKada sarDa maQaUnaca saLsaL krt pLtao itkDo Ta^ca-caa Jaaot TakUna ]gaacaMca AMdaja Gyaavaa. Aatapya-Mt gaD caZNyaacaa ka}MT SaokDyaat gaolaolaa AsalyaamauLo yaa AaobaDQaaobaD vaaTotUnasauQda rajamaaga- saapDtao.Aamacyaa sava- savaMgaD\yaaMcaI pNa gaMmat Aaho. gaD caZNyaacaa rsta ekca pNa p`%yaokacaa maaga- maa~ vaogaLa. kaoNaI dgaDaMcaa AaQaar Gaot jaatao tr kaoNaI maatIcaa maaga- isvakartao. kaoNaI caZ AMgaavar Gaot jaatao kaoNaI vaLNaM Gaot. SaairrIk xamatonausaar ekmaokatlaM AMtr vaaZt jaatM. manaaoja, AaiSaYa, kotna, p`SaaMt, Bart ho vaogavaana igayaa-raohk pihlyaa TPPyaatca idsaonaasao haotat. maagao rahNaar\yaa maaJyaasaarKyaalaa hu$p yaotao tao Aijat, pTvaQa-na va ilamayaoMcyaa mauLo.sauinala, gaIta, mahoSa, $palaI ho maagao rahNaaro pNa kovhahI spQao-t ]DI maa$na ijaMkNaaro vaIr. gaDacyaa inammyaa vaaTot Asatanaaca Da^.daoSaI, Da^.AvaMtI, AanaMd, maInala, p`SaaMt itDko, saMjaya ho sava- vaar\yaacyaa vaogaanaM Aamhalaa AaolaaMDUna puZo jaatat, %yaaMcaI xamata kahI AaOrca!

daona tpaMhUna jaast kaL isaMhgaDavar inayaimat yaoNaaro pazk AaiMNa baapU KaTpo maoTacyaa Aasapasa BaoTtat. prmaoSvaracaM sahas~naama jap kolaa kI puNya imaLtM AsaM mhNatat. yaa maMDLIMnaI isaMhgaDacaI caZa[- kahI sahs~ vaoLa kolaIya, %yaaMcaa puNya saMcaya maaoza AsaNaar na@kIca. vayaanaM AaiNa AnauBavaanaM maaozo Asalaolao SaoNaaoilakrsa-, Da^ Baakro, baaoDsa ho AaQaIca gaDavar paocalaolao Asatat. yaa maMDLIMiSavaaya naohmaI yaoNaaro Anaok iSalaodar Aahot jyaMacaI naavao maaiht naaiht pNa caohr\yaanaM AaoLK JaalaIya AaiNa gau$vaarI phaTo %yaaMnaa rama rama GaalaNyaacaI savaya JaalaIya.

maoTavar paocaopya-Mt pUNa- ]jaaDtM, @vaicat piScamaokDUna vaar\yaacaI JuaLuk yaot rahto. [qaUna puZcaI caZa[- qaoT gaDacyaa saaoMDovarcaI AaiNa KDI. pavasaaLyaat ]gavalaolaM gavat Aata vaaLlaolaM AsatM AaiNa qaMDIt panagaL JaalyaanaM JaaDMhI ]GaDI baaoDkI idsatat. kaoraMTIcaI fulaM nauktIca fulaayalaa laagalaolaI Asatat AaiNa paMZrI Jaupkovajaa fulaNaarI ranafulaMsaud\Qaa Aata idsaayalaa laagatat. pihlyaa TPPyaatIla jaa[-cyaa vaolaalaa fulaaora yaotao AaiNa %yaaMcaa maMd sauvaasa caZNyaacyaa vaaTovar psartao. Aasapasacaa paMZra caafa inaYpNa- hao}na AaiNa %yaacyaa SaoMDyaavar sauMdr fulaaora yaotao.

vasaMt ?tUcyaa AagamanaacaI vadI- sava-p`qama Gao}na yaotao tao pLsaacaa vaRxa. ‘fa^rosT fayar’ ho naava saaqa- zrvat %yaacaM AMga laala fulaaMnaI bah$na jaatM. vaaLlaolyaa sauklaolyaa DaoMgar ]tar\yaavarcyaa vanaat AgnaI jvaalaa ]zavaI tSaI pLsaacaI JaaDM ]zUna idsatat. fulaaora yaoNyaacyaa yaa idvasaat maQausaMcaya krNaar\yaa ikTkaMcaa gaUMjaarvasaud\Qaa eokU yaotao.

?tUmaanaatIla badlaaMp`maaNao ivaiSaYT JaaDaMcaa fulaaora fulaaMcaa Aakar AaiNa rMga AaiNa fulaaora yaoNyaacao va iTkNyaacao idvasa badlatat AsaM laxaat yaotM

saUya-ibaMba nauktMca ixaitjaavar AalaolaM AsatM AaiNa %yaacyaa saaonaorI ikrNaaMnaI %yaaMcaa sauvaNa-rsa vaaLlaolyaa gavatalaa nha} GaatlyaamauLo gaDacyaa Baujaa saaonyaanaM maZvalyaasaarKyaa idsatat. gaDacyaa katL iBaMtIvar pavasaaLyaat vaaZlaolao koLIcao saaoT vaaLlaolao Asatat AaiNa katLatIla KaobaNaIMcaa AaQaar Gaot vaanaraMcaa ikcaikcaaT caalaU Asatao. @vaicat kovha drItUna vaanarrajaacaa ‘hu||p’ Asaa Aavaaja Gaumatao.

gaDavarcaM ho dRSya AaiNa vaOBava ?tugaiNak badlatM. vasaMt ?tUnaMtr yaoNaar\yaa ga`IYma ?tUt rKrKIt BaasaNaar\yaa gaDavar piScamaokDcaa GaaoMGaavaNaara gaar vaara vaYaa- ?tUcaI caahUla Gao}na yaotao. maga yaotao pavasaaLa.sahs~ QaaraMnaI gaD nha}na inaGatao. maaokLI JaalaolaI maatI pihlyaa pavasaanaM vaahUna jaato AaiNa maagao ]rtao maRd\gaMQa! Qauplaolyaa ]GaDyaa dgaDaMva$na jalaQaara ek~ yaot KalaI kaosaLU laagatat AaiNa caZa[-cyaa daonhI AMgaaMcyaa drIt sauMdr QabaQabao idsaU laagatat. eona pavasaaLyaat gaDanaM Qau@yaacaI dula[- paMGarlaolaI Asato. phaTo caZa[- sau$ krtanaa maMd p`kaSaat ho Zga gaUZ rmya vaaTtat. gaDavarcaM vaatavarNa kuMd haotM AaiNa baoD@yaaMcaa ‘ipT\ ipT\’ Aavaaja yaot Asatao. iJarpNaar\yaa pja-nya qaoMbaaMbaraobar baIja saMvaQa-na hao}na navaIna kaoMba fuTtat AaiNa %yaaca baraobar hmaKasa f@t pavasaat idsaNaaro baoDUk va ikTk Acaanak hjaorI laavaU laagatat. gaDavarcyaa kuMd vaatavarNaat inaLyaa cakmakIt ipsaaMcyaa maOnaocaI EavaNaIya SaIL eokU yaoto. kQaI maQaI kaLa dyaaL pxaI SaopTI ]Dvat [kDUna itkDo naacatanaa idsatao. gaDacyaa SaovaTcyaa TPPyaat gaaogalagaayaI JaaDaMcyaa panaaMva$na sarktanaa idsatat. payaqyaaSaI SaotaMmaQaUna BaatacaI porNaI laavaNaI JaalaolaI Asato AaiNa KacaraMmaQaUna saazvalaolao paNaI saaMDvaa AaolaaMDUna fosaaLt puZo vaaht jaat Asato.BaImaaSaMkr AaiNa kLsaubaa[- cao baot zrtat AaiNa par pDtat yaaca idvasaat.

Kacarat laavalaolaa Baat hLU hLU var yaotao. ranaatalaI JaaDI gacca haoto AaiNa saagaacyaa JaaDaMnaa fulaM yao} laagatat. homaMt ?tUcyaa AagamanaacaI ih KUNa. }na pavasaacaa KoL sau$ haotao. QabaQabaa raoDavatao pNa drItUna KLKLNaar\yaa Jar\yaacaa Aavaaja AjaUnahI eokU yaot rahtao.baoDkaMcaI ipT\ ipT\ hLU hLU SaaMt haoto AaiNa gaDacyaa AMgaa KaMd\yaavar CaoT\yaa ipvaLyaa fulaaMcaa AaiNa torDyaacyaa fulaaMcaa bahr yaotao.sakaLcyaa kaovaLyaa ]nhat Aata gaD ivaivaQa rMgaat naTlaolaa idsaU laagatao. dUrvar KDkvaasalaa QarNaatlaa paNyaacaa fugavaTa laxa vaoQaUna Gaotao.hLU hLU AakaSaatnaM Zga kaZta paya Gaotat AaiNa inarBa` ixaitjaajavaL pvana maavaLatIla tuMga, itkaonaa caI igarI iSaKrM dSa-na dotat. pUvao-laa purMdr, vaja`gaD spYT idsatat tr dixaNaolaa rajagaDacaM naoZM laxa vaoQaUna GaotM.yaaMca kaLat Aagamana haotaM ivaivaQa rMgaI pxyaaMcaM AaiNa ivaivaQa ZMgaI pxaI ima~aMcaM pxyaaMcyaa icavaicavaaTanaM drI Ba$na jaato. haOSaI pxaIima~ maMDLI inairxaNaasaazI AaiNa Cayaaica~NaasaazI maga gadI- krtat. payaqyaaSaI Asalaolyaa SaotaMjavaL saugarNa pxaacaI GarTM baaMQaNyaacaI lagabaga sau$ Asato. %yaacaI QaavapL pahtanaa sva. baihNaabaa[-McaI ‘Aro KaoPyaamaQaI Kaopa….’ yaa kivatocaI AazvaNa yao}na jaato.bahutok pxyaaMcaa ha ivaNaIcaa hMgaama %yaamauLo %yaaMcaI ‘yaugaula gaIto’ eokU yaotat. ho idvasa ekUNaca AanaMdacao ]%saahacao AaiNa mhNaUnaca ]%savaaMcao. sar%yaa homaMt ?tUt ka^samaa^sacaI BagavaI fulaM rs%yaacyaa dutfa- idsaU laagatat. ivajayaadSamaIcaa saNa yaotao AaiNa sagaLa AasamaMt Bagavaa hao}na jaatao.

homaMt AaiNa Sard ?tUcyaa saImaovar JaaDaMcaI panaM hLU hLU ipvaLI, naairMgaI rMga QaarNa krtat. lavakrca panagaL sau$ haoto. idvaaLIcyaa idvasaat gaD caZtanaa AatkrvaaDItlyaa maulaaMnaI vaajavalaolaa lavaMgaIcyaa laDIcaa Aavaaja eokU yaotaoca. gaDacaI vaaT evhanaa kaorDI JaalaolaI Asato. Qaao Qaao pavasaat maatI vaahUna gaolyaacyaa KuNaa kahI izkaNaI idsatat. gacca vaaZlaolyaa JauDupaMmauLo vaaT qaaoiDSaI A$Md JaalyaasaarKI vaaTto.maoTavarcyaa vastItIla gaa[- gauraMcyaa gaLyaatIla GaMTa vaajaNyaacaa naad kanaat Ba$na rahtao.

AatkrvaaDIcyaa iva{la maMidrat maga kakD AartIcaa pMQarvaDa sau$ haotao. Balyaa phaTo vaarkrI maMDLI maRduMgaalaacyaa talaavar iva{laacyaa Bajanaat dMga haotat. sagaLa gaavaMca yaa kaLat phaTosa jaagaa haotao. maRduMgaacaa tala caZa[-cyaa vaaTovar baraca varpya-Mt eokU yaotao. far p`sanna vaaTtM %yaacyaa EavaNaanaM!

hvaotlaa gaarvaa Aata vaaZt jaatao. ]jaaDNyaacaI vaoLhI puZo sarkU laagato. phaTo inaGatanaa Ta^ca- ha Ainavaaya- GaTk hao}na jaatao. SardatUna Aata iSaiSar ?tUt p`vaoSa haotao. phaTocyaa AMQaaracaI Ganata Aata vaaZU laagato.AasapasacaM rana inaYpNa- JaalaolaM AsatM. phaTocaa saUyaao-dya maa~ ivalaaoBanaIya haotao. pUvao-laa taMbaUsa AakaSaat ]gavaNaara naairMgaI raMgaacaa tojaaogaaola najarot saazvaUna zovaNyaacaa maaoh sahjaca haotao. r@tvaNaI-ya saUya-ibaMba nausa%yaa DaoLyaaMnaI pahta yaot AsalaM trI %yaacaI Qaga maa~ jaaNavat rahto.

saUyaa-caM dixaNaayana pUNa- haotM tovha gaD ]trayacaI sau$vaat krtanaasaud\Qaa Ta^ca- laagatao. ]gavata saUya- gaDacyaa pUva- TaokacyaahI maagao gaolyaanaM saUyaao-dya idsatca naahI.gaDacyaa vaaTovarcaa JaaDaora pUNa- vaaLUna gaolyaamauLo vaaThI p`Sast JaalaolaI Asato.

hr saPtahat isaMhgaD caZa[-cyaa naomaamauLo saRYTIcaM ho ?tucak` vaYa- dr vaYa- AnauBavata yaotM. kQaI ipzUr caaMdNyaat nha}na inaGaNaara tr kQaI gaDd kaLaoKat bauDalaolaa ASaI gaDacaI $pM caMd`acyaa gatIcaI klpnaa do}na jaatat. kQaI inaScala hvaa tr kQaI BannaaT vaara pvanadovaacaI AazvaNa k$na dotat.gaolaI ik%yaok SatkM ha gaD [ithasaacyaa KuNaa vaahtaoya. C~ptI iSavaajaI maharajaaMcyaa pdspSaa-naM pavana Jaalaolaa AaiNa narvaIr tanaajaI maalausaroMcyaa bailadanaanaM Ajaramar Jaalaolaa ha kaoMDaNaa tqaa isaMhgaD. %yaaMnaI %yaaMcyaa vat-maanaat prak`ma gaajavalaa jaao Aaja Aamacaa vaOBavaSaalaI [ithasa Aaho. yaa prak`maI pu$YaaMcyaa ]cC\vaasaatIla eKada roMgaaLNaara pavana roNau Aaplyaa Svaasaat yaavaa AaiNa AaplaM jaIvana caOtnyamaya hao]na jaavaM hI Sa@yata kovaL itqaM gaolyaanaMca pUNa- haoto. naanaa $pat idsaNaara ha isaMhgaD maaJyaasaazI kovaL ek DaoMgar, ikllaa ikMvaa gaD naahI. eka ina:Sabd BaaYaot baaolaNaara tao maaJaa saKa Aaho. ASaI BaaYaa jaI pMcaoMid`ya Sa@tInaoca isad\Qa haoto kovaL eka [Mid`yaanaM naahI.

maaobaa[-lacyaa maosaoja ihsTrI maQyao baiGatlaM tr isaMhgaDavarcyaa iSalaodaraMbaraobar f@t bauQavaarIca maosaoja SaoAr Jaalaolao idsatIla. isaMhgaD caZNao ha ek EaoYz vyaayaama Aaho. maaJao sava- ima~ ho vyaayaamaacao SaaOikna Aahot. pNa vyaayaamaacao Anaok p`kar ]plabQa Asatanaa ho sava-jaNa hTkUna vaYaa-nauvaYa- zrlyaa idvaSaI, zrlyaa vaoLI gaDavar yaotatca!    ka?  AamacaI AaoLK tSaI navaIna pNa maO~I far jaunaI, karNa %yaacaa jaao samaana Qaagaa Aaho tao far puratna Aaho. “maO~ jaIvaacao” ih saMklpnaa samajaNyaasaazI Asaa eKada CMd AaiNa Asao savaMgaDI Asaayalaaca hvaot.

maI Asaa gaDavarcyaa AazvaNaIt bauDlaolaa Asatanaaca ek ima~ BaoTayalaa Aalaa. yaota yaotaca %yaanaM gaar\haNaM maaMDlaM ‘ tuJyaa isaMhgaDacyaa vaoDapayaIca tuJaa gauDGaa duKavalaaya. Aata trI baasa kr’ %yaanaM sallaa idlaa. maI AjaUna manaanaM isaMhgaDava$na puNyaat Aalaao navhtao. ima~akDo baGaUna maMd hsalaao. vaOdyakIya dRYTInao maaJyaa duKNyaacaM karNa ho AsaM Asaolaih pNa maI jasaa Aalaao , jaao GaDlaao AaiNa Aaja jasaa Aaho tao yaa gaDacyaa AaoZImauLoca!

sa%yaijat icatLo

पंढरीची वारी - एक अनुभव

pMZrIcaI vaarI ,   drvaYaI- haoNaara ek Ba@tImaya AanaMdsaaohLa, ]pk`ma, kaya-k`ma, p`qaa……….

pMZrIcaI vaarI krNaara vaarkrI mhNajao gaavaMZL, AiSaixat, AsaMskRt maaNaUsa. vaarI mhNajao Sahrat haoNaarI GaaNa, Avyavasqaa, vaayaa jaaNaaro manauYya Eama [%yaaid kRYNa klpnaaMnaI maaJaM mana vyaaplaolaM. …. maI ek Saharat vaaZlaolaa baalapNaI maa}laIMcyaa padukaMcaM dSa-na Aa[-- vaiDlaaMcyaa KaMdyaava$na Gaotlaolaa AaiNa t$NapNaI SahrIkrNaacaI AilaPtpNaacaI “iSakvaNa” Gaotlaolaa AaiNa tIca iSakvaNa imarvaNaara ….

payaI vaarI k$na haoNaaro Saairirk Eama JaolaUna daKvalyaavar haoNaar\yaa kaOtukacaI AaoZ AaiNa kaih ]d\yaaojak ima~aaMcaa Aaga`h yaamauLo yaa vaYaI- puNao saasavaD payaI vaarI kraNyaacaa yaaoga jauLUna Aalaa.sakaLI svaargaoTlaa daKla Jaalaao AaiNa caalaayalaa sau$vaat kolyaavar lavakrca Ba@tIrsaat icaMba iBajalaolyaa AaiNa toca AmaRt nha} GaalaNaar\yaa AfaT janasaagaracao dSa-na Jaalao. Bagavad\Ba@tIcaa ha AaoGa [tka ivalaxaN haota ik yaa saagarat bauDNaara inarISvarvaadIsauWa kaorDa rahU SakNaar naahI. lavakrca maaJyaa manaatIla caukIcyaa gaRihtkaMnaa maUzmaatI imaLalaI AaiNa maI %yaa Ba@tIrMgaat imasaLUna gaolaao.

maa}laIMcaa GaaoYa AaiNa hirpazatIla ABaMga mhNat pMZrIcyaa idSaonao iSastIt caalaNaaro ho [tko vaarkrI yaotat kuzUna? %yaaMcaI pUva-pIizka kaya? %yaaMnaa [tko Eama saaosaUna [tko hala saaosaUna kaya imaLt?o ik jyaamauLo vaYaa-nauvaYao- ha janaaOGa ih vaarI krtaoya? yaap`SnaaMcaI ]%tro SaaoQaNyaacaa p`ya%na sau$ Jaalaa. sagauNa Aqavaa inagau-Na, maUt- ikMvaa AmaUt- [-Svaracyaa Aist%vaavar gaaZ EaWa zovaUna inarpoxa Baavanaonao %yaacaI Ba@tI krNaara janasaagar; AxarSa: saagar; malaa idsalaa.

“kaoNaI dova p`%yaxa paihlaaya ka?” ]%tr kovaL nakarca AsaNaar. prMtu “kaoNaalaa dovaacaM Aist%va jaaNavalaya?” yaavar Anaok laaok haokar dotIla. bahuQaa yaat cama%karacyaa gaaoYTI saaMigatlyaa jaatat, pNa kaoNatahI cama%kar na haota “%yaa”caM Aist%va jaaNavaNaM far AavaSyak AaiNa ittkca AvaGaD.

idvao GaaTacyaa payaqyaalaa “mastanaI tlaava” Aaho. qaaorlyaa baajaIrava poSavyaaMcyaa vaastvyaanao pavana Jaalaolaa ha pirsar. GaaTacaa gaaDI rsta [kDo ifrkt naahI. PaNa yaa AnagaD vaaTonao qaoT idvao GaaTacaI iKMD gaazta yaoto. caZ caaMgalaaca AMgaavar yaoNaara AaiNa inasarDa…. idvao GaaTat idMDI saavakaSa caalato AaiNa %yaat vaahnaaMcaI gadI- mhNaUna AamhI ih AnavaT vaaT QarlaI. AMgaavar yaoNaara caZ tLpNaar\yaa ]nhat caZU laagalaao. baraobarcao ima~ maagao pDlao. Paa}Na ek caZ saMplaa AaiNa sahja qaaMbalaao. Acaanak ca@kr AalaI…. Baanaavar Aalaao tovha eka ilaMbaacyaa JaaDalaa ADklaao haotao. maagaUna yaoNaar\yaa vaarkr\yaaMnaI hat idlaa,. naIT baiGatlyaavar laxaat AalaM kI caaMgalaa 6-7 fUT KalaI gaDgaDt gaolaao haotao. saaQaarNapNao $xa AsaNaar\yaa yaa p`doSaat to ekca ilaMbaacao maaozo JaaD AaiNa %yaacyaaca maagao maI gaDgaDlaao AaiNa vaacalaao…. to  JaaD nasato tr?   kdaicat ha KoL AaTaoplaaca Asata………”KoL”…..AgadI saaqa- Sabd!........ ih sava- kaoNaacaI ikmayaa?

idvao GaaT caZtanaa saUya- Dao@yaavar Aalaa haota. Paavasaacaa tr p%taca navhta. GaaT maaqaa yao[-pya-Mt GaSaalaa kaorD pDlaI. javaLcao paNaIsauWa saMplaolao. GaaT maaqyaavar ek ivak`ota hatgaaDIvar safrcaMdacaa rsa ivakt haota. ]nhamauLo kaihlaI Jaalaolao kahI vaarkrI pOsao dovaUna rsa pIt haoto. AamhI doKIla rsa Gaotlaa. ek vaRW AaiNa kayaa jaINa- Jaalaolaa vaarkrI Aamacyaa pazaopaz Aalaa AaiNa %yaanao rsaacaa polaa Gaotlaa. %yaacyaajavaL pOsao navhto. ivaSaoYa Asao kI ivak`o%yaanao %yaalaa ivacaarlao naahI. [tr vaarkr\yaaMnaI “%yaalaa maaoft ka?” Asaa p`Sna kolaa naahI. f@t “maa}laI….Gyaa” [tkoca ]d\gaar. Asaa manaacaa maaozopNaa vyavaharat idsaNaoca mauiSkla pNa itqao maaNasaa maaNasaat f@t AaiNa f@t “maa}laIMnaa” pahNaara vaarkrI haota AaiNa %yaacaaca tao dRSya pirNaama idsalaa….

yaaogaayaaogaanao kamaainaima%t lagaocaca duba[-laa jaaNyaacaa yaaoga Aalaa. Sauk`vaarI sauT\TI Asalyaanao ima~aabaraobar duba[-t caca-maQao p`aqa-naolaa gaolaao. caca-maQao jaaNyaacaa AayauYyaatIla pihlaaca p`saMga. [qaosauWa saurola saMgaItacyaa talaavar tllaIna hao}na Bajana mhNaNaaro, %yaa AmaRtt%vaaSaI tada%mya haoNyaasaaZI QaDpDNaaro Baaivak paihlao. [-Svaracyaa Aist%vaavarcaI EaWa AaiNa %yaatUnaca janma GaoNaarI Ba@tI punha AnauBavalaI AaiNa punha %yaa saagarat icaMba iBajaUna gaolaao.

yaa sava- AnauBavaat jao Baaivak paihlao %yaaMcyaa caxaUMsamaaor yaoNaarI [-SvaracaI maUt- $po kdaicat ikMvaa Ka~aInao vaogaLIca AsaNaar pNa Baava ekca haota %yaapaSaI paohaocaNyaacaI AaMtirk [cCa ekca haotI.

pNa tirih ek gaMmat Aaho. maaNaUsa Asaa p`saMgaanausaarca ka vaagatoa? [-Svar Aaho AaiNa sava-~ Aaho ASaI p`gaaZ EaWa AsaNaarasauWa f@t vaarIt,, dovaLat, caca-maqyao ikMvaa [tr p`aqa-naasqaLIca ka Ba@tIBaavaanao namaskar krtao ikMvaa tllaIna haotao?o

AapNa jao kma- krtao, maga to Aqaa-ja-naaSaI saMbaMiQat Asaao vaa nasaao, %yaamaQyao prmaoSvar idsaNao AaiNa %yaacaI ekaga`tonao ]pasanaa krNao hIca EaoYz Ba@tI Asao saMt saaMgatat, pNa to KrMca [tkM AvaGaD Aaho? KrMca AsaM GaDtM tovha pUNa- Jaalaolyaa kamaacaM, eka Aqaa-naM %yaa ]pasanaocaM Eaoya Gaota yao[-la? ka %yaatUna p`aPt JaalaolaM yaSa AapNa [-Svaralaa samaip-t k$ SakU?

jaovha jyaalaa kmaa-tca prmaoSvar idsalaa AaiNa tovha %yaanao tllaIna haovaUna sava- Sa@tInao to kma- pUNa- kolao, tr jao GaDto %yaalaa mhNaavao “maasTr sT/aok” hoih KrMca ik ASaa eKadyaaca “maasTr sT/aok” laa Kud\d prmaoSvar psaMtI dotao AaiNa jaao banatao tao Asatao “maasTr pIsa”. karNa tI p`%yaxa prmaoSvaracyaa Aist%vaacaI, %yaavarcyaa EaWocaI AaiNa inassaIma Ba@tIcaI pavatIca Asato. itqao EaoyanaamaavalaIlaa jaagaaca ]rt naahI AaiNa vyaavahairk dRYTInao %yaacaa inamaa-ta ha %yaacaa inamaa-ta nasataoca, %yaanao tI inaima-tI kovhaca Ap-Na kolaolaI Asato %yaacyaa prmaoSvaralaa !